W dobie otwartych granic i coraz częstszych podróży międzynarodowych wiele rodzin staje przed koniecznością przygotowania formalności związanych z wyjazdem dziecka za granicę. Może to być wycieczka szkolna, wakacje z jednym z rodziców, kolonie lub odwiedziny u rodziny mieszkającej za granicą. W każdej z tych sytuacji warto wiedzieć, jakie dokumenty będą potrzebne, aby uniknąć stresujących niespodzianek na lotnisku czy przejściu granicznym.
Temat ten budzi emocje szczególnie w kontekście rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji. Brak zgody jednego z opiekunów może skutecznie zablokować wyjazd, a nawet prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych. W tym artykule omówimy, kiedy wymagana jest zgoda na wyjazd dziecka, jak powinna wyglądać oraz jakie przepisy regulują te kwestie.
Zgoda na wyjazd dziecka za granicę jest wymagana w sytuacjach, gdy dziecko ma mniej niż 18 lat i wyjeżdża:
Jeśli dziecko podróżuje z obojgiem rodziców, zgoda nie jest konieczna, ale w praktyce – szczególnie w przypadku podróży poza Unię Europejską – warto mieć przy sobie dokument potwierdzający, że rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem.
W sytuacjach, gdy rodzice są rozwiedzeni lub pozostają w konflikcie, a władza rodzicielska przysługuje im wspólnie, konieczne jest uzyskanie zgody obojga. Brak takiej zgody może zostać uznany za próbę uprowadzenia dziecka.
Zgoda na wyjazd dziecka za granicę nie musi mieć specjalnej formy urzędowej, ale musi spełniać określone kryteria. Powinna być przede wszystkim:
Pobierz wzór zgody na wyjazd dziecka za granicę.
W praktyce najlepiej przygotować dokument w dwóch wersjach językowych – polskiej oraz kraju docelowego lub angielskiej. W przypadku niektórych państw wymagane może być także notarialne poświadczenie podpisu. Tego rodzaju sprawy możesz załatwić z pomocą naszej kancelarii.
Potrzebujesz formalnej zgody na wyjazd dziecka za granicę?
Skorzystaj z pomocy prawnej naszej kancelarii.
Adwokat Prawo RodzinneKwestia wyjazdu dziecka za granicę regulowana jest przede wszystkim przez przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kluczowe znaczenie mają artykuły dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej i istotnych spraw dziecka. Wyjazd za granicę traktowany jest jako właśnie taka istotna sprawa – podobnie jak wybór szkoły czy zmiana miejsca zamieszkania.
Zgodnie z przepisami, jeżeli rodzice nie są w stanie się porozumieć, decyzję podejmuje sąd opiekuńczy. Wniosek o wyrażenie zgody na wyjazd można złożyć samodzielnie lub za pośrednictwem prawnika. Jeżeli potrzebujesz pomocy w tego typu sprawach, skontaktuj się z nami przez formularz kontaktowy.
Zdarzają się sytuacje, w których nie ma możliwości wcześniejszego uzyskania zgody – np. nagłe wypadki rodzinne czy konieczność szybkiego wyjazdu za granicę. W takich przypadkach wiele zależy od linii lotniczych, służb granicznych i przepisów kraju docelowego. Choć czasem wystarcza ustna zgoda przekazana przez telefon, to w świetle prawa może to być niewystarczające.
Szczególnie rygorystyczne są państwa spoza UE, które mogą nie wpuścić dziecka bez właściwej dokumentacji. Przykładem mogą być Kanada, Stany Zjednoczone, Australia czy kraje arabskie.
Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy z formalnych wymagań związanych z wyjazdem dziecka. Poniżej przedstawiamy listę najczęstszych błędów:
Aby uniknąć takich problemów, warto skonsultować się wcześniej z prawnikiem specjalizującym się w prawie rodzinnym, który podpowie, jak poprawnie sporządzić dokumentację.
W rodzinach, gdzie obowiązuje opieka naprzemienna, sytuacja może się nieco komplikować. Teoretycznie oboje rodzice mają równe prawa do podejmowania decyzji dotyczących dziecka. Jednak wyjazd za granicę nadal wymaga zgody drugiego opiekuna, jeśli nie został on wcześniej upoważniony do samodzielnego decydowania w takich sprawach.
W praktyce warto ustalić zasady wspólnie i zapisać je w porozumieniu wychowawczym lub orzeczeniu sądu, które może zawierać postanowienia dotyczące wyjazdów zagranicznych.
Wyjazd dziecka bez wymaganej zgody może być potraktowany jako uprowadzenie rodzicielskie, co wiąże się z bardzo poważnymi konsekwencjami – zarówno cywilnymi, jak i karnymi. W przypadku zgłoszenia przez drugiego rodzica odpowiednich służb, sprawa może zostać przekazana do sądu lub zgłoszona w ramach konwencji haskiej o uprowadzeniu dziecka za granicę.
Zdarza się, że granice zostają przekroczone bez kontroli, jednak w razie problemów za granicą – np. w sytuacji hospitalizacji dziecka – brak zgody drugiego rodzica może uniemożliwić podejmowanie ważnych decyzji przez osobę towarzyszącą.
W sytuacji, gdy jeden z rodziców nie wyraża zgody na wyjazd dziecka za granicę, a drugi uznaje go za konieczny lub uzgodniony z dzieckiem, jedyną legalną drogą jest skierowanie sprawy do sądu rodzinnego. Wniosek powinien zawierać informacje o planowanej podróży – jej celu, terminie, miejscu pobytu oraz osobach towarzyszących. Do wniosku warto dołączyć kopię paszportu dziecka, plan podróży, potwierdzenia rezerwacji oraz wszelkie dokumenty uzasadniające potrzebę wyjazdu. Sąd może także przesłuchać obie strony oraz, jeśli uzna to za zasadne, dziecko.
Postępowanie sądowe nie jest automatyczne i może potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Dlatego nie warto zwlekać z jego wszczęciem, jeśli konflikt między rodzicami uniemożliwia uzyskanie zgody. Sąd każdorazowo ocenia, czy wyjazd leży w najlepiej pojętym interesie dziecka. W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia orzeczenie sądu zastępuje zgodę drugiego rodzica. Dokument ten należy mieć przy sobie w trakcie przekraczania granicy, tak samo jak pisemną zgodę, gdy oboje opiekunowie wyrażają na to zgodę dobrowolnie.
Brak zgody na wyjazd małoletniego poza granice kraju, szczególnie w obawie przed trwałym zerwaniem kontaktów, relokacją lub naruszeniem dobra dziecka, wymaga podjęcia natychmiastowych i sformalizowanych kroków prawnych. Zgodnie z przepisami prawa rodzinnego, do zagranicznej podróży dziecka niezbędna jest zgoda obojga rodziców dysponujących pełną władzą rodzicielską. Jeśli istnieje uzasadnione ryzyko, że drugi opiekun planuje wywieźć małoletniego wbrew tej zasadzie, polski system prawny przewiduje odpowiednie instrumenty ochronne.
Podstawowym działaniem jest zainicjowanie postępowania przed sądem opiekuńczym. W tym celu składa się wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka, w którym wnosi się o wydanie orzeczenia zakazującego wyjazdu małoletniego za granicę. Z uwagi na fakt, że standardowe postępowania sądowe bywają długotrwałe, kluczowym elementem strategii jest jednoczesne złożenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Pozwala to na uzyskanie szybszej, tymczasowej decyzji sądu, która chroni sytuację prawną dziecka do czasu prawomocnego zakończenia procesu.
Kolejnym aspektem ochronnym jest kontrola nad dokumentami tożsamości. W przypadku wyjazdów poza strefę Schengen niezbędny jest paszport, a w jej obrębie – dowód osobisty. Jeśli istnieje realna obawa uprowadzenia, można sprzeciwić się wydaniu takich dokumentów, a w sytuacji, gdy małoletni już je posiada – złożyć do sądu wniosek o ich zdeponowanie. Sąd ma prawo nakazać zatrzymanie paszportu lub dowodu w aktach sprawy, skutecznie uniemożliwiając legalne przekroczenie granicy.
W sytuacjach nagłych i krytycznych, gdy wyjazd ma nastąpić w ciągu najbliższych godzin i istnieje bezpośrednie zagrożenie uprowadzeniem rodzicielskim, konieczna jest natychmiastowa interwencja organów państwowych. Rekomenduje się niezwłoczne powiadomienie Policji oraz Straży Granicznej, przedkładając stosowną dokumentację (odpisy aktów urodzenia, ewentualne orzeczenia o władzy rodzicielskiej) oraz oświadczenie o braku zgody na wyjazd. Wpisanie danych małoletniego do systemów kontroli granicznej zapobiega opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podczas legitymowania podróżnych.
Choć wiele osób decyduje się przygotować dokument samodzielnie, skorzystanie z pomocy prawnika pozwala uniknąć błędów i zapewnić zgodność z wymogami prawnymi. Szczególnie w przypadkach konfliktowych lub gdy rodzic nie zgadza się na wyjazd, wsparcie kancelarii prawnej może okazać się nieocenione.
Ojciec blokuje wyjazd dziecka za granicę?
W naszej kancelarii oferujemy kompleksowe wsparcie: od przygotowania zgody po reprezentację w postępowaniu sądowym.
Adwokat prawo rodzinneZgoda ustna na wyjazd dziecka za granicę, nawet jeśli została udzielona w obecności świadków lub nagrana, nie ma mocy prawnej porównywalnej z dokumentem pisemnym. W praktyce służby graniczne, a także linie lotnicze i inne podmioty kontrolujące podróż, wymagają oficjalnego, pisemnego potwierdzenia zgody rodziców lub opiekunów prawnych. Wynika to z faktu, że ustne oświadczenia są trudne do zweryfikowania, mogą budzić wątpliwości co do ich autentyczności i zakresu, a także nie pozwalają na precyzyjne określenie warunków wyjazdu.
Brak formalnego dokumentu w wielu przypadkach może skutkować odmową wjazdu lub wylotu dziecka z kraju. Aby uniknąć takich problemów, konieczne jest sporządzenie pisemnego oświadczenia zawierającego dane dziecka, osoby towarzyszącej, cel podróży oraz daty wyjazdu i powrotu.
W wielu sytuacjach zgoda na wyjazd dziecka za granicę nie wymaga formalnego poświadczenia notarialnego — wystarczy zwykły, pisemny dokument podpisany przez rodzica lub opiekuna prawnego. Jednak coraz częściej zarówno niektóre państwa, jak i biura podróży lub linie lotnicze, rekomendują lub wręcz wymagają, aby podpis na takiej zgodzie został potwierdzony przez notariusza. Dzięki temu dokument zyskuje wyższą rangę prawną i staje się trudniejszy do podważenia w razie ewentualnych sporów czy kontroli granicznych.
Notarialne potwierdzenie podpisu to nie tylko forma zabezpieczenia prawnego, ale także sygnał dla urzędników, że dokument jest autentyczny i został sporządzony z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych. Jest to szczególnie ważne w przypadku podróży do krajów o odmiennych systemach prawnych, gdzie standardy dokumentacji mogą znacznie się różnić. Przykładowo, niektóre państwa mogą wymagać dokładnej weryfikacji dokumentów lub ich tłumaczenia uwierzytelnionego, a brak notarialnego potwierdzenia może skutkować odmową wjazdu.
Prócz zgody na wyjazd warto upewnić się, że dziecko posiada aktualny dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport) oraz kontakt do rodziców w razie sytuacji awaryjnej. Warto sprawdzić termin ważności dokumentu, ponieważ wiele państw wymaga, aby paszport był ważny jeszcze przez określony czas po planowanym powrocie.
Kolejnym istotnym elementem jest wykupienie odpowiedniego ubezpieczenia podróżnego, które pokryje koszty leczenia, ewentualnej hospitalizacji czy transportu medycznego. Ubezpieczenie to daje spokój zarówno dziecku, jak i rodzicom, zabezpieczając przed nieprzewidzianymi wydatkami za granicą. W przypadku podróży do krajów Unii Europejskiej warto dodatkowo zadbać o posiadanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), która umożliwia korzystanie z publicznej opieki zdrowotnej na terenie UE.
Przygotowanie dokumentacji związanej z wyjazdem dziecka za granicę to proces, który wymaga staranności i rozwagi. Warto działać z wyprzedzeniem, skonsultować się z prawnikiem i zadbać o zgodność z wymogami prawnymi kraju docelowego.
Rozwód czy rozstanie to niełatwy czas dla każdej pary — tym bardziej takiej, która posiada dzieci. Trzeba też pamiętać o jednym: zarówno w przypadku małżeństw, jak i związków nieformalnych, sąd orzeka na podstawie tych samych przepisów o opiece nad małoletnim, alimentach i dniach opieki nad dzieckiem.
Zgodnie z art. 93 § 1 k.r.o władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom w tym samym zakresie. 1
Jeżeli rodzice nie mogą dojść do porozumienia w sprawie opieki nad dzieckiem, to decyzję w sprawie opieki nad małoletnim podejmuje sąd. Może on ograniczyć władzę rodzicielską — w tym poważnie ją ograniczyć lub w ogóle jej pozbawić. Zgodnie z art. 110. § 1,2 k.r.o zawieszenie władzy rodzicielskiej odbywa się wtedy, gdy zaistnieje przemijająca przeszkoda (np. wyjazd za granicę jednego z rodziców albo choroba). Za to pozbawienie władzy rodzicielskiej odbywa się, gdy zaistnieje trwała przeszkoda — na przykład wtedy, kiedy rodzice nadużywają swojej władzy, albo w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki wobec dziecka.2
Nie jest więc tak, że płeć rodzica ma wpływ na wyrok sądu. Nie ma też znaczenia, czy rodzice małoletniego byli w związku formalnym, czy nieformalnym.
Jedyną przesłanką, jaką będzie kierował się sąd, będzie dobro dziecka.
Żona utrudnia kontakty z dzieckiem?
Skorzystaj z pomocy prawnej naszej kancelarii.
Adwokat kontakty z dzieckiemJeżeli w trakcie rozpraw rozwodowych, albo już po wyroku sądu prawo ojca do dziecka nie zostanie zakwestionowane ani ograniczone, wtedy ma on takie same prawa do dziecka jak matka. Jeśli byli małżonkowie lub partnerzy dojdą do porozumienia w sprawie opieki nad dzieckiem, to sąd powinien przyjąć ustalone rozwiązanie.
Jeżeli zaś nie uda się wypracować zgody między byłymi partnerami, to każde z nich zwraca się do sądu o pomoc w ustaleniu zasad kontaktowania się z dzieckiem po rozwodzie.
Jeżeli zaś jedna strona uzna, że druga celowo utrudnia mu lub jej kontakt z dzieckiem, to może ona wystąpić do sądu o uregulowanie sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem.
W każdym przypadku sąd musi kierować się dobrem dziecka. Co rozumiemy przez pojęcie dobro dziecka?
Przepisy prawa polskiego nie określają jednoznacznie tego pojęcia. Działa się na podstawie Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, której artykuł 72. statuuje zasadę dobra dziecka.3 Przepis ten określa jasno obowiązki państwa i obojga rodziców wobec dziecka. Obowiązkiem państwa jest zapewnienie małoletniemu opieki i pomocy władz publicznych dziecku pozbawionemu opieki rodzicielskiej; ochrona małoletniego przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Władze publiczne oraz osoby sprawujące opiekę nas dzieckiem mają w obowiązku wysłuchanie go i uwzględnienie jego zdania w toku ustalania praw małoletniego. Na mocy zasady sąd ma obowiązek wydać wyrok w trosce o majątek dziecka. W tym celu powołuje się kuratora, który dokonuje oceny stanu zdrowia, cech osobowości, charakteru i uzdolnień małoletniego. Ocenie poddane zostają także stan zdrowia psychicznego dziecka oraz relacje łączące je z każdym z rodziców.
Warto zaznaczyć, że sąd ma prawo odmówić rozwodu rodzicom, jeśli uzna, że ten znacząco wpłynie na dobro dziecka i jego rozwój. W orzeczeniu sądu powinna znajdować się informacja — decyzja właściwie — z którym z rodziców będzie mieszkać małoletni. W wyroku znajdzie się też nakaz, w jaki sposób oboje rodziców ma sprawować opiekę rodzicielską nad dzieckiem.
Ślub lub jego brak nie ma wpływu na zakres, w jakim oboje rodziców ma obowiązek sprawować opiekę nad swoim małoletnim dzieckiem. Wręcz przeciwnie, rodzice mają równe prawa i obowiązki wobec dziecka. Prawa ojca do dziecka ze związku nieformalnego są takie same jak prawa ojca do dziecka pochodzącego z małżeństwa.
Wbrew powszechnym przekonaniom, polskie prawo nie faworyzuje automatycznie żadnego z rodziców przy ustalaniu stałego miejsca pobytu małoletniego. Prawa matki i ojca są równe. Najlepszym rozwiązaniem po rozstaniu są wspólne ustalenia między byłymi partnerami. Należy jednak pamiętać, że niezależnie od wypracowanego kompromisu, absolutnie nadrzędną wartością dla sądu pozostaje zawsze dobro dziecka. Jeśli rodzice zgodnie decydują o miejscu zamieszkania oraz kontaktach, a plan ten sprzyja prawidłowemu rozwojowi małoletniego, sąd opiera się na ich woli i oficjalnie zatwierdza taki podział.
Kiedy jednak osiągnięcie zgody okazuje się niemożliwe, sprawa trafia na drogę sądową. Decyzję podejmuje wówczas sędzia, szczegółowo badając sytuację życiową całej rodziny. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia mają m.in. siła więzi emocjonalnych z każdym z rodziców, dotychczasowy podział obowiązków opiekuńczych, wiek małoletniego, a także predyspozycje wychowawcze i warunki mieszkaniowe stron. Aby wyeliminować subiektywne oceny, sądy najczęściej posiłkują się opinią biegłych z Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów (OZSS). Wyniki tych badań psychologicznych często stanowią główny dowód przesądzający o miejscu stałego pobytu.
Warto podkreślić, że klasyczny model, w którym dziecko mieszka na stałe z jednym rodzicem, nie jest jedynym rozwiązaniem. Coraz częściej sądy decydują się na orzeczenie opieki współdzielonej (pieczy naprzemiennej). W tym systemie małoletni spędza porównywalną ilość czasu w domach matki i ojca. Wdrożenie takiego modelu wymaga jednak udowodnienia, że pomimo rozstania byli partnerzy potrafią sprawnie i bezkonfliktowo komunikować się w najważniejszych sprawach dotyczących ich dziecka.
A jakie obowiązki wobec dziecka ma po rozstaniu ojciec, który był z jego matką w związku nieformalnym? Dokładnie takie same jak ten, który zawarł związek małżeński. Do obowiązków tych zaliczymy: konieczność łożenia na utrzymanie dziecka. Wysokość alimentów ustalana jest nie na podstawie zarobków, ale na podstawie możliwości majątkowych i zarobkowych ojca i indywidualnych potrzeb dziecka (leczenie, czesne, zajęcia dodatkowe).
Paragraf 1. artykuł 113. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego mówi jasno, że rodzice mają prawo i obowiązek do utrzymywania ze sobą kontaktu niezależnie od władzy rodzicielskiej. Zaś paragraf drugi informuje:
Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.
Za to władza rodzicielska (na podstawie uzasadnienia uchwały z dnia 8 marca 2006 roku) definiowana jest jako:
(...) ogół obowiązków i praw względem dziecka, mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów. Zakres władzy rodzicielskiej nie oznacza wyłączności rodziców w stosunku do dziecka i powinna być ona wykonywana tak, jak wymaga dobro i interes dziecka. Rodzicom przysługuje prawo do osobistej styczności z dzieckiem, jest ono ich prawem osobistym i niezależnym od władzy rodzicielskiej. Przysługuje rodzicom, mimo pozbawienia ich władzy rodzicielskiej, jej zawieszenia lub ograniczenia. Pozbawienie lub ograniczenie tych kontaktów z dzieckiem wymaga odrębnego orzeczenia przez sąd, takie bowiem uregulowanie zawarte jest w odrębnym przepisie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 113).4
Prawo zakłada, że oboje rodziców ma obowiązek posiadania informacji o dziecku. Są to informacje o stanie jego zdrowia, miejscu pobytu (dowiedz się więcej o obowiązku zgody na wyjazd dziecka za granicę) czy wydatkach, które ponosi rodzic z tytułu posiadania dziecka.
Oczywiście taki stan rzeczy ma miejsce, kiedy sąd nie ustanowi ograniczenia władzy rodzicielskiej jednej ze stron. Jeżeli matka i ojciec mają równe prawa co do dziecka, znaczy to, że zarówno matka, jak i ojciec mają prawo wiedzieć, gdzie druga strona zabiera dziecko.
Jeżeli jednak sąd nadał prawo do opieki nad dzieckiem tylko jednemu rodzicowi, nie ma on obowiązku informowania drugiej strony o miejscu pobytu dziecka.
Trzeba pamiętać, że sąd działa zgodnie z zasadą dobra dziecka i na jego korzyść. Ważne jest, by rodzice pozostający w konflikcie kierowali się tą samą zasadą podczas ustalania opieki nad małoletnim. Jeżeli dojście do porozumienia jest z jakichś przyczyn, niemożliwe, to warto zasięgnąć porady prawnej z zakresu prawa rodzinnego.
Warto zadbać o szczerą komunikację w sprawach dotyczących małoletniego, mając wzgląd na dobro dziecka. Ta otwarta i szczera komunikacja powinna mieć miejsce zwłaszcza wtedy, kiedy jedno z rodziców ma wątpliwości co do miejsca, w którym będzie przebywało dziecko. W porozumieniu warto ustalić, jakie informacje o dziecku będą wymieniane między rodzicami.
Źródła
Opieka naprzemienna jest jednym ze sposobów wykonywania opieki rodzicielskiej. To rozwiązanie stosowane w przypadku, kiedy pary rozstają się, a mają wspólne potomstwo. Opieka naprzemienna polega na sprawowaniu opieki nad dzieckiem zamiennie, co oznacza, że na przykład przez tydzień dziecko jest u jednego z rodziców, a przez kolejny u drugiego z nich.
Opieka naprzemienna to forma sprawowania pieczy nad dzieckiem przez rodziców do czasu osiągnięcia przez nie pełnoletności. Odbywa się w równych okresach czasu przez matkę oraz ojca, co oznacza, że dziecko przebywa tyle samo czasu z jednym, jak i drugim rodzicem. Jeżeli pozostaje tydzień u jednego z nich, to kolejne siedem dni powinno spędzić z drugim rodzicem. Jest to wygodne rozwiązanie, które jest nadzwyczaj często stosowane w rodzinach po rozstaniu rodziców.
Warto podkreślić, że w kodeksie rodzinnym nie występuje definicja samej opieki naprzemiennej, jednak informacje na ten temat można znaleźć w ustawie o pomocy państwa w zakresie wychowania dzieci, a także w ustawie o świadczeniach rodzinnych, skąd można dowiedzieć się, że taka opieka wymaga sprawowania przez rodziców stałej pieczy nad dzieckiem w naprzemiennych, ale równych okresach czasu, co oznacza, że dziecko w praktyce na zmianę powinno przebywać tyle samo u jednego, jak i u drugiego rodzica.
Jeżeli dwa tygodnie mieszka z mamą, to kolejne dwa tygodnie powinno dziecko zamieszkiwać u taty.
Ustalenie tego prawa jest możliwe w sytuacji kiedy rodzice rozwodzą się i na ich wniosek oraz na podstawie porozumienia. Ponadto sąd może orzec taka decyzje w przypadku braku takiego porozumienia ze strony rodziców. Takie zapiski są uwzględnione w zmianach do ustawy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz w kodeksie postepowania cywilnego z dnia 25 czerwca 2015 roku, natomiast weszły w życie 29 sierpnia 2015 roku.
Opieka naprzemienna jako sposób wykonywania władzy rodzicielskiej sprawdzi się w sytuacji, kiedy pomiędzy rodzicami nie występują konflikty, ponieważ w przyszłości mogą być one źródłem nieporozumień w sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Warto podkreślić, że ten rodzaj opieki może zostać ustalony biorąc pod uwagę porozumienie pomiędzy rodzicami lub oficjalnie orzeczone przez sąd. Taki rodzaj sprawowania opieki nad dzieckiem rodzice mogą ustanowić również oficjalnie przed mediatorem poprzez zawarcie ugody. Pomocne w tym zakresie się porady specjalistów, którzy z łatwością doradza oraz pomogą w wypełnieniu odpowiednich wniosków.
Warto podkreślić, że opieka naprzemienna sprawdzi się w sytuacji kiedy rodzice dziecka mieszkają niedaleko siebie i ich miejsce zamieszkania nie będzie kolidowało z uczęszczaniem dziecka do placówek oświatowych. Co więcej, rodzice muszą także posiadać pełną władzę rodzicielską.
Przed podjęciem decyzji na przykład przez sąd w sprawie ustanowienia opieki naprzemiennej przez rodziców nad dzieckiem powinno zostać przeprowadzone badanie przez specjalistów, którzy zbadają rodziców, a także dziecko i wydadzą stosowną opinię oraz muszą podjąć decyzję co do uregulowania kwestii sprawowania pieczy nad dzieckiem.
Miejscem sprawowania opieki powinno być miejsce zamieszkania rodziców, bądź tego, któremu przysługuje władza rodzicielska. Warto mieć na uwadze, że dziecko jest i jego potrzeby są najistotniejsze, dlatego to jego dobrem powinni kierować się rodzice, a także sąd wydając stosowne orzeczenie. Opieka naprzemienna jest o tyle korzystnym rozwiązaniem, że zapewnia swobodny kontakt dziecka z każdym rodzicem oraz możliwość lepszego zaspokojenia potrzeb dziecka poprzez naprzemienny i ciągły dostęp do relacji z nimi. Ponadto taka forma opieki daje możliwość uczestnictwa w codziennej aktywności rodziców oraz dziecka, a także wzajemne uczenie się od siebie różnych ról oraz wzorów postępowania.
Dodatkowo opieka naprzemienna daje możliwość kontaktów dziecka z dziadkami oraz pozostałymi członkami rodziny każdego z rodziców, dzięki czemu dziecko może swobodnie kształtować poczucie tożsamości oraz dobrej samooceny, a także odpowiednich relacji ze swoimi bliskimi. To wszystko jest niezwykle istotne i wpływa na odpowiednią percepcję świata przez dziecko.
Warto zaznaczyć, że często wśród rodziców, którzy stosują opiekę naprzemienną jest stosowany obowiązek alimentacyjny. Jest on uzależniony od kilku czynników i nie jest zdefiniowany prawnie. Jednak to co najistotniejsze, chociaż bardzo często mylnie odbierane przez społeczeństwo - w opiece naprzemiennej stosowany jest obowiązek alimentacyjny dla obojga rodziców, którzy utrzymują dziecko podczas czasu, kiedy przebywa u każdego z nich. Wysokość ustalonych alimentów w tej sytuacji jest zależna od potrzeb osoby uprawnionej do pobierania tego świadczenia. Jednak to co najistotniejsze, to wyraźnie trzeba zaznaczyć, że piecza naprzemienna nie znosi obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dziecka. Warto podkreślić, że także oboje rodziców posiadają prawo do pobierania świadczenia wychowawczego 500 plus. Zwykle jest stosowana zasada, ze takie świadczenie pobiera każdy rodzic w odpowiednio wysokiej połowie każdy z nich.
Podczas stosowania opieki naprzemiennej rodzice mogą ustalić pobieranie świadczenia wychowawczego. Takie świadczenie może zostać przyznane jednemu z rodziców w wysokości 500 złotych, bądź każdemu z nich po połowie świadczenia, czyli po 250 zł dla każdego z nich. Ta zasada obowiązuje w przypadku rodziców rozwiedzionych, bądź żyjących w rozłączeniu, jednak dziecko powinno znajdować się pod ich naprzemienną opieką.
Warto podkreślić, że świadczenie wychowawcze jest niezależne od kryterium dochodowego oraz przysługuje na każde dziecko do momentu ukończenia przez nie 18 roku życia. Z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia może wystąpić ojciec, matka, bądź opiekun prawny lub faktyczny dziecka, a świadczenie wypłacane jest każdego miesiąca i wniosek o jego przyznanie można złożyć drogą elektroniczną, bądź papierowo.
Chociaż istnieją wady i zalety opieki naprzemiennej to warto zaznaczyć, że niewątpliwie bardzo pozytywnym czynnikiem jest możliwość zachowania równych relacji dziecka z jednym, jak i drugim rodzicem, a także ich rodzinami. Dzięki takiemu rozwiązaniu także rodzice mają możliwość realizowania swoich obowiązków zawodowych oraz sprawowania opieki nad dzieckiem. Jednak istnieją także negatywne strony takiego rozwiązania między innymi: konieczność przemieszczania się dziecka z jednego domu do drugiego i konieczność adaptacji po tej krótkiej przeprowadzce.
Podejmując decyzję o opiece naprzemiennej ważne jest branie pod uwagę przede wszystkim dobra dziecka, a także właściwej współpracy rodziców. Dziecko powinno mieć prawo do niezakłóconego rozwoju i jest to najważniejszy element, który jest brany przez w sąd w podjęciu decyzji o sposobie sprawowania opieki przez rodziców nad dzieckiem. Ten element powinien także determinować podjęcie decyzji rodziców dotyczącej sprawowania opieki nad swoim dzieckiem.
Chociaż istnieją wady i zalety opieki naprzemiennej to warto zaznaczyć, że niewątpliwie bardzo pozytywnym czynnikiem jest możliwość zachowania równych relacji dziecka z jednym, jak i drugim rodzicem, a także ich rodzinami. Dzięki takiemu rozwiązaniu także rodzice mają możliwość realizowania swoich obowiązków zawodowych oraz sprawowania opieki nad dzieckiem. Jednak istnieją także negatywne strony takiego rozwiązania między innymi: konieczność przemieszczania się dziecka z jednego domu do drugiego i konieczność adaptacji po tej krótkiej przeprowadzce.
Podejmując decyzję o opiece naprzemiennej ważne jest branie pod uwagę przede wszystkim dobra dziecka, a także właściwej współpracy rodziców. Dziecko powinno mieć prawo do niezakłóconego rozwoju i jest to najważniejszy element, który jest brany przez w sąd w podjęciu decyzji o sposobie sprawowania opieki przez rodziców nad dzieckiem. Ten element powinien także determinować podjęcie decyzji rodziców dotyczącej sprawowania opieki nad swoim dzieckiem.
