Akt poświadczenia dziedziczenia – koszt, dokumenty i różnice wobec sądowego stwierdzenia nabycia spadku

Najważniejsze w skrócie

• Podstawa prawna: art. 95a–95p ustawy Prawo o notariacie oraz art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego.
• Notariusz wymaga obecności wszystkich osób, które mogą być spadkobiercami.
• Maksymalny koszt czynności notarialnych to ok. 150–250 zł netto plus VAT i wypisy.
• Gdy brakuje zgody, zostaje sądowe stwierdzenie nabycia spadku.

Akt poświadczenia dziedziczenia – co to jest i jaką ma moc?

Akt poświadczenia dziedziczenia to akt notarialny wskazujący spadkobierców i ich udziały w spadku. Po zarejestrowaniu w Rejestrze Spadkowym ma skutki prawomocnego postanowienia sądu (art. 1025 § 1 KC). Na jego podstawie przepiszesz mieszkanie w księdze wieczystej, wypłacisz pieniądze z konta czy przerejestrujesz samochód.

Akt poświadczenia dziedziczenia czy stwierdzenie nabycia spadku w sądzie?

Akt poświadczenia dziedziczenia jest szybszy, a sądowe stwierdzenie nabycia spadku działa także wtedy, gdy spadkobiercy się kłócą. Porównanie znajdziesz w tabeli.

Wybierz sąd, jeśli: spadkobiercy się spierają, ktoś nie chce lub nie może przyjść, nie znasz adresu krewnego, istnieje testament ustny albo kilka sprzecznych testamentów.

Jak przebiega poświadczenie dziedziczenia u notariusza?

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza przebiega w 4 krokach:

1. Otwarcie i ogłoszenie testamentu – jeśli zmarły zostawił testament.
2. Protokół dziedziczenia – spadkobiercy składają oświadczenia m.in. o znanych testamentach i krewnych.
3. Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia – notariusz wskazuje spadkobierców i udziały.
4. Rejestracja w Rejestrze Spadkowym – notariusz robi to od razu. Od tej chwili akt ma moc prawną.

Przy wizycie możesz też złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Jakie dokumenty są potrzebne do aktu poświadczenia dziedziczenia?

Do aktu poświadczenia dziedziczenia przygotuj:

• akt zgonu spadkodawcy,
• odpisy aktów urodzenia spadkobierców, a u kobiet, które zmieniły nazwisko – odpis aktu małżeństwa,
• odpis aktu małżeństwa spadkodawcy, jeśli był w związku małżeńskim,
• oryginał testamentu, jeśli istnieje,
• dowody osobiste spadkobierców,
• przy nieruchomości – numer księgi wieczystej (pomocniczo).

Część odpisów notariusz pobiera sam z rejestru stanu cywilnego. Zapytaj o to kancelarię notarialną przy umawianiu terminu.

Ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia?

Akt poświadczenia dziedziczenia kosztuje zwykle od ok. 150 do 250 zł netto, zależnie od liczby czynności. Maksymalne stawki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej:

• protokół dziedziczenia – 100 zł,
• akt poświadczenia dziedziczenia – 50 zł,
• otwarcie i ogłoszenie testamentu – 50 zł,
• oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – 50 zł.

Do kwot doliczasz 23% VAT i koszt wypisów (6 zł netto za stronę) [DO WERYFIKACJI PRZEZ EKSPERTA: aktualne stawki]. Przykład: protokół + akt + 2 wypisy po 3 strony = 100 + 50 + 36 = 186 zł netto, czyli ok. 229 zł brutto.

Kiedy notariusz odmówi sporządzenia aktu?

Notariusz odmówi sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, gdy:

• spadkobiercy nie są zgodni co do kręgu spadkobierców lub ważności testamentu,
• nie stawili się wszyscy potencjalni spadkobiercy,
• zmarły zostawił testament szczególny, np. ustny,
• wcześniej wydano już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowano akt po tym samym spadkodawcy.

Pozostałe przesłanki opisuje art. 95c Prawa o notariacie.

Co zrobić po uzyskaniu aktu poświadczenia dziedziczenia?

Po uzyskaniu aktu zgłoś nabycie spadku do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Najbliższa rodzina (tzw. grupa zerowa) dzięki temu nie zapłaci podatku od spadków.

Następnie złóż wniosek o wpis do księgi wieczystej i przerejestruj majątek. Jeśli spadkobierców jest kilku, rozważ dział spadku. W sprawach o zachowek przydadzą się artykuły jak obliczyć zachowek i przepisanie majątku za życia a zachowek.

FAQ – akt poświadczenia dziedziczenia

Czy wszyscy spadkobiercy muszą być obecni u notariusza?

Tak – osobiście albo przez pełnomocnika z pełnomocnictwem w formie aktu notarialnego.

Ile czasu po śmierci można zrobić akt poświadczenia dziedziczenia?

Przepisy nie ograniczają tego czasu. Pamiętaj jednak o 6-miesięcznym terminie na zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego, liczonym od uprawomocnienia lub zarejestrowania aktu.

Czy akt poświadczenia dziedziczenia można uchylić?

Tak. Sąd uchyla akt, gdy później stwierdzi nabycie spadku po tym samym zmarłym inaczej (art. 669¹ KPC).

Czy u notariusza można jednocześnie odrzucić spadek?

Tak, jeśli nie minął 6-miesięczny termin. Odrzucenie spadku przez dziecko wymaga jednak zgody sądu rodzinnego.

Czy akt obejmuje także długi spadkowe?

Akt wskazuje spadkobierców, a nie składniki spadku. Spadkobiercy dziedziczą zarówno majątek, jak i długi.

Źródła: Kodeks cywilny (art. 1025–1029); ustawa Prawo o notariacie (art. 95a–95p); rozporządzenie MS w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej; ustawa o podatku od spadków i darowizn (art. 4a) – https://isap.sejm.gov.pl

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.