Rodzice, bez względu na występujące między nimi relacje, są zobowiązani do wychowania dziecka w pełnym tego słowa znaczeniu. Nieodłączną częścią procesu wychowania jest ponoszenie kosztów utrzymania potomka, czyli zapewnienie mu bytu na odpowiednim poziomie. Nie ma w tym kontekście znaczenia czy ojciec dziecka jest aktualnie w innym związku, czy występuje odwrotna sytuacja w przypadku matki. Zobowiązanie finansowe w przypadku osób niebędących ze sobą w związku ustala się na zasadach alimentacyjnych. Jak, w przypadku dziecka pozamałżeńskiego, przebiega to ustalenie? O tym piszemy poniżej, w dogłębnej analizie naszych ekspertów.
Alimenty na dziecko pozamałżeńskie przysługują na tych samych prawach co na dziecko urodzone w związku małżeńskim. Nie ma w takim przypadku żadnej różnicy, która rodziłaby dodatkowe komplikacje prawne. Oznacza to, że brak zawartego ślubu rodziców nie ogranicza w żadnym stopniu praw dziecka. Obowiązek alimentacyjny nie jest związany z rodzajem relacji występującej między matką a ojcem, ale z samego faktu, iż są oni rodzicami wspólnego potomka. Podstawą obowiązku, o którym napisaliśmy wyżej, jest fakt pokrewieństwa oraz zapisy artykułu 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeśli występują wątpliwości co do ojcostwa, konieczne może być ustalenie tego faktu. Dopiero wtedy można skutecznie przeć żądanie alimentacyjne na zaistniałym obowiązku.
Postępowanie można podzielić na kilka podstawowych etapów. Pierwszym z nich, najbardziej kluczowym w przedmiotowej materii, jest ustalenie ojcostwa. Dotyczy ono sprawdzenia, kto jest ojcem – w sensie prawnym. Kolejny etap to dochodzenie alimentów, np. na drodze sądowej. Trzecim krokiem jest droga pozasądowa, która ma swoje plusy oraz minusy. W takim przypadku rodzice między sobą, m.in. z pomocą mediatora, zgadzają się na określone warunki (bez udziału sądu). Poniżej, w kompleksowy sposób, omawiamy te zagadnienia.
Ojcostwo, które nie zostało wcześniej prawnie ustalone, musi zostać potwierdzone. Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują dwie drogi – uznanie ojcostwa oraz sądowe ustalenie ojcostwa. Pierwsze z nich, czyli uznanie, zazwyczaj kończy sprawę bez procesu. Mężczyzna będący ojcem składa wymagane oświadczenie, dlatego sytuacja finalizuje się bez sporu w tej materii. Druga sytuacja, w której pojawiają się wątpliwości co do ojcostwa, wymagają ustalenia stanu faktycznego. W takim postępowaniu znaczenie mogą mieć badania DNA i inne dowody, które są brane pod uwagę przez sąd. Ustalenie ojcostwa tworzy podstawę do dochodzenia obowiązków rodzicielskich, w tym również alimentacyjnych.
Sposobem na wszczęcie postępowania alimentacyjnego jest pozew, w którym jedna ze stron zwraca się do sądu o zasądzenie alimentów, w tym zabezpieczenie ich na czas trwania procesu. Łączny pozew polega na połączeniu dwóch spraw – o ustalenie ojcostwa i zasądzenie alimentów. Polskie prawo dopuszcza takie działanie, które może znacząco oszczędzić czas całego przedsięwzięcia. Dochodzenie alimentów w pozwie powinien wskazywać na kalkulację kosztów utrzymania dziecka, wydatki na mieszkanie, leczenie, edukację i rozwój. Sąd bierze pod uwagę różne czynniki i indywidualną sytuację rodzica, dlatego nie da się jednoznacznie przyjąć niepodważalnego przelicznika.
Drogą pomijającą udział sądu jest tzw. pozasądowe ustalenie alimentów. Wówczas nie dochodzi do wszczęcia sprawy i przeprowadzenia procesu. Rodzice, sami lub przy pomocy prawników, uzgadniają wysokość alimentów, sposób ich rozliczania i terminy płatności. Warto przygotować takie ustalenie na piśmie – ustne zobowiązania bardzo często są niewystarczające i mogą rodzić pewne komplikacje w przyszłości. Chodzi przede wszystkim o to, aby ustalenia mogły być w pełni egzekwowalne i sprawdzalne.
Dlatego, iż wymaga wcześniejszego ustalenia ojcostwa, co nie występuje w przypadku małżeństw. W tym drugim przypadku uruchamia się pewien automatyzm prawny polegający na domniemaniu ojcostwa. Małżonek jest formalnie brany pod uwagę w tej sytuacji jako rzeczywisty ojciec. W przypadku dzieci pochodzących spoza małżeństwa takie domniemanie nie istnieje. Proces ten jest także bardziej skomplikowany z uwagi na konieczność przeprowadzenia dwóch postępowań:
Kontakt z profesjonalną kancelarią adwokacką jest jednym ze skutecznym sposobów na ograniczenie nerwów i efektowne poprowadzenie sprawy do zadowalającego finiszu.
W określonych przez prawo przypadkach jedna ze stron może dochodzić własnych roszczeń, obok alimentów na dziecko pozamałżeńskie. Mowa m.in. o kosztach związanych z koniecznością utrzymania matki po porodzie (trzy miesiące) i ponoszenie kosztów powiązanych. Szczegóły tego przypadku zostały ujęte w artykule 141 kodeksu rodzicielsko opiekuńczego. Warto jednak rozdzielić oba zjawiska, tj. roszczenia matki i kwestię alimentacyjną dziecka. To dwa różne terminy, które funkcjonują obok siebie. Ustalenie dodatkowych alimentów wiąże się m.in. ze złożeniem pozwu o podwyższenie alimentów na dziecko. Ma to ugruntowanie w art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Więcej o temacie mogą Państwo przeczytać w innych artykułach dostępnych w naszej bazie wiedzy, do której serdecznie odsyłamy.
Każda sytuacja jest nieco inna, m.in. biorąc pod uwagę zamożność rodziców czy koszty, które zostały poniesione (i będą ponoszone) na wychowanie dziecka. Wysokość świadczeń alimentacyjnych na dziecko pozamałżeńskie zależy od kilkunastu czynników, które może brać pod uwagę sąd – lub sami rodzice, jeśli decydują się na pozasądowe załatwienie sprawy. Wśród nich wyróżnia się m.in.:
To od analizy poszczególnych potrzeb, sytuacji materialnej i predyspozycji zarobkowych zależy finalna kwota alimentów.
Przed rozpoczęciem starań o uzyskanie alimentów na dziecko pozamałżeńskie należy dokonać pewnych przygotowań, które pozwolą na usystematyzowanie wydatków i dokumentów. Przede wszystkim mowa o skompletowaniu rachunków, przeliczeniu kosztów, zebraniu dokumentacji leczenia i informacji o kosztach edukacyjnych. Pozew, w którym znajduje się sformułowanie wskazujące po prostu na to, że „dziecko potrzebuje pieniędzy”, jest niewystarczające. Kluczowe jest udowodnienie skali potrzeb oraz logiczne uargumentowanie żądanej kwoty alimentów. To dlatego warto skorzystać z pomocy sprawdzonych specjalistów, np. zaufanej kancelarii adwokackiej, która zajmie się tym procesem w sposób maksymalnie fachowy.
Rodzic, który wcześniej przekazywał określone sumy pieniężne lub obdarowywał potomka różnymi prezentami, mogą być brane pod uwagę w trakcie ustalania obowiązku alimentacyjnego. To nic innego jak wkład jednego z rodziców przy określaniu zakresu świadczeń. Nie jest on jednak jednoznaczny z tym, że rodzic prawidłowo realizuje swój obowiązek alimentacyjny. Znaczenie ma regularność przekazywania alimentów oraz ich wysokość. O tych aspektach warto wiedzieć:
Sprawy alimentacyjne wymagają bardzo dużej precyzji w zbieraniu dowodów i sporządzaniu dokumentacji. Jednocześnie dotykają one bardzo wrażliwego tematu, jakim jest dbałość o pewną i spokojną przyszłość potomka. Dobrze przygotowane żądania alimentacyjne muszą zawsze odnosić się do informacji, co do których nie ma żadnych wątpliwości. Pomoc profesjonalnej kancelarii jest w tym przypadku kluczowy, ponieważ pozwala ona na wybranie optymalnej drogi starania się o ustalenie takich świadczeń. Warto jednocześnie zaznaczyć, że efektywne prowadzenie sprawy przez zespół prawników nie jest żadnym gwarantem uzyskania odpowiedniej kwoty alimentacyjnej dla dziecka pozamałżeńskiego. To przede wszystkim sposób na profesjonalizację działań i ograniczenie błędów proceduralnych, które mogą pojawić się na dowolnym etapie zbierania dowodów. Zapraszamy do kontaktu.
